Nooit eerder was de relatie tussen de EU en de VS zo slecht als tijdens het tweede presidentschap van Donald Trump. Toch beloofde de Europese Commissie om voor 750 miljard dollar aan Amerikaanse LNG te kopen. Het is de vraag of dat wel verstandig is.
Volgens de Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, (bijgenaamd ‘mini-Trump’) moest de 250ste viering van de Onafhankelijkheidsdag van de VS in het Brusselse Jubelpark het feest van het jaar worden. Nog vóór het stadsbestuur goed en wel toestemming had gegeven, had White al voor miljoenen euro’s aan vuurwerk ingekocht en aangekondigd dat er straaljagers van de luchtmacht over de binnenstad van Brussel zouden scheren. De belangrijkste hoogwaardigheidsbekleders van de EU, de NAVO en het Belgische koningshuis werden uitgenodigd voor de 5,5 miljoen dollar kostende jubileumviering.
Maar België gaf geen toestemming voor Amerikaanse gevechtsvliegtuigen in het luchtruim. Europese toppolitici zoals EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas, Antonia Costa van de Europese Raad en Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen: ze hadden allemaal iets anders te doen. Het Jubelpark werd maar matig gevuld. Parlementsvoorzitter Roberta Metsola was de enige EU-politica die getuige was van een ellenlange speech van White zelf, een videotoespraak van president Trump en een nogal ongemakkelijk spektakel met Amerikaanse vlaggen, country muziek en een grote taart op het podium.
Hysterisch nationalisme
Journalist en schrijver Dave Keating vindt het gebrek aan Europese interesse voor de Amerikaanse festiviteiten veelzeggend voor de ijzige kou die de trans-Atlantische relatie op dit moment kenmerkt: “Zo’n megalomaan spektakel kan niet maskeren dat de VS een supermacht in verval zijn.”
Dave is zelf Amerikaans staatsburger, maar verliet zijn land 20 jaar geleden vanwege het nationalisme dat hij na de aanslagen van 11 september zag ontstaan. Sindsdien doet hij in Brussel verslag van de Europese politiek. Eind 2025 publiceerde hij zijn boek The Owned Continent, een confronterende analyse die laat zien hoe Europa zichzelf decennialang ondergeschikt heeft gemaakt aan Amerikaanse economische en geopolitieke belangen.
“Trump is een symptoom van een land dat recht op de afgrond afkoerst”
Nu Trump de trans-Atlantische relatie dreigt op te blazen, blijkt hoe gevaarlijk die afhankelijkheid is. Dave: “Trump is een symptoom van een land dat recht op de afgrond afkoerst. De zaadjes daarvoor zijn geplant tijdens de War on Terror: sindsdien heeft een hysterisch nationalisme de Amerikaanse politiek in zijn greep. In Europa wordt niet altijd begrepen hoe gevaarlijk dat is voor de EU.”
Dave is niet de enige die zich zorgen maakt over de Amerikaanse koers. Ook de in Washington gevestigde en zeer invloedrijke denktank Carnegie Endowment for International Peace waarschuwde eerder in 2026 dat de VS “een ideologische oorlog” zijn begonnen tegen de EU en vreest dat de Amerikanen zich direct willen gaan mengen in binnenlandse Europese aangelegenheden. Trump wil Groenland inlijven en vooraanstaande leden van de regering Trump spreken openlijk hun steun uit aan extreemrechtse partijen in de EU.
Bondgenootschap
Het EU-parlement houdt die ontwikkelingen scherp in de gaten, maar vindt ook dat er alles aan gedaan moet worden om het trans-Atlantische bondgenootschap in stand te houden, zegt Brando Benifei van de Europese sociaaldemocraten (S&D). De Italiaan is lid van het parlementaire comité voor relaties met de VS. Als ik hem spreek in de chique privébar van het Brusselse parlementsgebouw, is hij net terug van een overleg op Cyprus met Amerikaanse collega’s.
“Die zorgen over de relatie met de VS zijn heel begrijpelijk”, vertelt hij. “Opvattingen die decennialang de kern waren van de trans-Atlantische betrekkingen, staan op scherp door de confronterende en agressieve aanpak van Trump. De EU moet daar krachtiger op leren reageren. Toch is het vanwege de onstabiele internationale verhoudingen wel degelijk van belang dat we de onderlinge relatie niet verder verzwakken.”
Gaskraan dichtdraaien
In een poging die relatie zo goed mogelijk te houden, zegde de Europese Commissie afgelopen augustus op Trumps Schotse golfresort Turnberry toe om de komende jaren voor 750 miljard dollar aan Amerikaanse olie en LNG – oftewel liquefied natural gas, vloeibaar aardgas – in te kopen. Een op allerlei manieren problematische belofte. Ten eerste is de Commissie helemaal niet bevoegd om beslissingen te nemen over energie-aankopen in de EU. Ten tweede is 750 miljard dollar veel meer dan de reële Europese energievraag: in 2024 kocht de EU voor ongeveer 46 miljard dollar aan LNG in. Bovendien heeft de vraag naar LNG in Europa volgens analisten al gepiekt en zal die vanaf nu alleen maar afnemen.
Energieafhankelijkheid
Dat maakt miljoeneninvesteringen in Amerikaanse LNG financieel erg risicovol. Daarnaast kan de groeiende energieafhankelijkheid van de VS volgens Louise van Schaik van het Haagse onderzoeksinstituut Clingendael ook leiden tot geopolitieke problemen: “Als je honderd verschillende leveranciers hebt, kun je altijd je gas ergens anders kopen. Als je volledig afhankelijk wordt van de VS en er ontstaat politieke onenigheid, kan de levering opgeschort worden of worden belast.”
“We zijn allemaal opgegroeid met Hollywoodfilms. Dat maakt het lastig de VS als bedreiging te zien”
Om Europese politici daarvoor te waarschuwen, publiceerde Clingendael in januari 2026 het rapport ‘Europe’s selective blindness on gas’. In 2025 kwam inmiddels zo’n 60 procent van alle in de EU gebruikte LNG uit de VS, vertelt co-auteur Louise. “Na de deal die Von der Leyen sloot met Trump publiceerde de VS een nieuwe nationale veiligheidsstrategie, waarin expliciet wordt gezegd dat de regering Trump olie en gas ziet als een middel om het buitenlandbeleid kracht bij te zetten. Dit betekent dat toegang tot gas gekoppeld kan worden aan steun voor bijvoorbeeld een oorlog in het Midden-Oosten of de annexatie van Groenland.” Ook niet onbelangrijk: de Amerikaanse National Security Strategy bombardeert de LNG expansie tot een wapen in de strijd tegen de ‘ideologie van klimaatverandering’ die door ‘tegenstanders’ van de VS wordt ‘gesubsidieerd’.
Gebrek aan realiteitszin
Uit onderzoek dat mede in opdracht van Milieudefensie werd uitgevoerd, blijkt dat Nederlandse banken tussen 2017 en 2025 een bedrag van bijna 59 miljard dollar investeerden in Amerikaanse LNG-bedrijven. In april 2026 hadden in Nederland gevestigde pensioenfondsen, verzekeraars en banken gezamenlijk 9,9 miljard dollar geïnvesteerd in de LNG-sector.
Dave Keating vindt die grote Europese afhankelijkheid van Amerikaanse LNG getuigen van een verbijsterend gebrek aan realiteitszin. In zijn boek probeert hij verklaringen te vinden voor de Europese neiging om steeds weer in te schikken op het moment dat Washington met eisen komt. “Europeanen zijn sinds hun geboorte doordrenkt met Amerikaanse popcultuur”, vertelt hij op een zonovergoten terras in de binnenstad van Brussel. “We zijn allemaal opgegroeid met Hollywoodfilms en muziek uit de VS en dat maakt het heel moeilijk om de VS als een bedreiging te zien. Dat weerhoudt Europeanen ervan in te zien dat de VS geen bondgenoot meer zijn van de EU. Dezelfde politici die hier in Brussel zo’n grote mond hebben over het klimaat, stemmen in met de aankoop van belachelijke hoeveelheden LNG, dat vind ik waanzinnig. Ze vinden blinde loyaliteit aan de VS blijkbaar belangrijker dan een leefbare planeet.”
Zelfvertrouwen
Toch is hij geen pessimist, zegt Dave nadrukkelijk. Volgens hem kan de EU zich ook zonder de VS staande houden in de huidige wereldorde, al moet er dan wel het een en ander veranderen: de interne markt moet gecompleteerd worden, er zijn grote gezamenlijke EU-investeringen nodig die de ontwikkeling van groene technologie mogelijk maken, waardoor er minder fossiele energie geïmporteerd hoeft te worden, en er moet een eigen – niet van Amerikaanse techreuzen afhankelijke – digitale infrastructuur komen.
Maar bovenal, besluit Dave terwijl hij een slok Duvel neemt, moet Europa weer in zichzelf gaan geloven. “De kwaliteit van leven is hier vele malen hoger dan waar ook ter wereld. Europeanen moeten weer in de spiegel durven kijken en zeggen: we hoeven helemaal niet afhankelijk te zijn van een buitenlandse supermacht om welvarend en sterk te zijn op het wereldtoneel.”
Recente reacties