Vastgezet in een fossiele toekomst

Al vier jaar werk ik aan de twee klimaatzaken van Milieudefensie tegen Shell. Ik volg de fossiele energiemarkt op de voet en heb inmiddels een redelijk goed beeld van hoe de olie en gassector werkt. En vooral: hoe deze sector er alles aan doet om onze maatschappij afhankelijk te houden van hun producten. Waar ik in mijn begintijd bij Milieudefensie bijna dagelijks schrok van hoe dat in zijn werk gaat, ben ik inmiddels wat afgestompt. Toch kwam ik laatst – in voorbereiding op de tweede klimaatzaak tegen Shell – een nieuwsbericht tegen waarvan ik paf stond. Juist omdat het zo goed illustreert waarom wij in ‘Shell 2.0’ eisen dat Shell stopt met investeren in nieuwe olie en gasvelden.

Nieuwe fossiele projecten zijn onverenigbaar met de klimaatdoelen

Het bericht ging over de grootste LNG-installatie van Australië. LNG is aardgas dat tot -162°C wordt gekoeld, waarna het aardgas vloeibaar wordt en per schip kan worden getransporteerd. Tijdens de productie en transport lekt er aardgas – dat bestaat uit het sterke broeikasgas methaan – weg, wat LNG-installaties nog vervuilender maakt dan ‘gewoon’ aardgas. Shell is samen met een handjevol andere oliereuzen eigenaar van dit enorme fossiele project, genaamd het North West Shelf Project. Deze installatie en de LNG die het produceert, stoot bijna 90 megaton per jaar uit. Ter vergelijking: de totale jaarlijkse Nederlandse uitstoot ligt rond de 145 megaton. Een gigantisch project dus. In het artikel werd terloops vermeld dat de sluitingsdatum van het project niet langer rond 2030 ligt, maar is verschoven naar 2070(!).

Fossiele lock-in

Vooral dat jaartal bleef bij mij hangen. 2070 is twintig jaar nadat de wereld klimaatneutraal wil zijn. En niet onbelangrijk: het is ook twintig jaar nadat Shell ‘de ambitie’ heeft om klimaatneutraal te zijn. Wat moeten we dan nog met al die vervuilende LNG in 2070? Want dit project staat niet op zichzelf, er zijn tig van dit soort fossiele projecten die tot ver na 2050 doorgaan. Hoe worden we ooit klimaatneutraal als we daar nu nog in blijven investeren? We hoeven er niet op te rekenen dat Shell en haar partners de kraan eerder dichtdraaien. Of in ieder geval niet zonder strijd. Neem als voorbeeld de – vanwege aardbevingsschade – vervroegde sluiting van het gasveld in Slochteren: daarvoor heft de NAM (Shell+Exxon) de Nederlandse staat aangeklaagd vanwege misgelopen winsten. Het vroegtijdig sluiten van het gas veld in Slochteren was uniek, in de praktijk gebeurt dat zelden. Het opbouwen van fossiele infrastructuur vergt miljardeninvesteringen en die moeten worden terugverdiend, wat alleen kan door te blijven pompen. Elk nieuw fossiel project zorgt zo voor jarenlange, zo niet decennialange, ‘gegarandeerde’ productie. Dat noemen we ook wel ‘de fossiele lock-in’: worden vastgezet in een fossiele toekomst.

Wat moeten we nog met al die LNG in 2070?

In het geval van North West Shelf betekent dat: doorgaan tot 2070. Maar dit project staat niet op zichzelf. Over de hele wereld worden nog steeds nieuwe olie en gasvelden ontwikkeld, met dezelfde logica en dezelfde gevolgen. Samen vormen ze een enorme blokkade voor het halen van de klimaatdoelen van Parijs. Waarom is dat zo belangrijk? Omdat de wetenschap al lang duidelijk maakt dat er geen ruimte is voor nieuwe fossiele projecten als we de klimaatdoelen van Parijs willen halen. Ook het Gerechtshof Den Haag is zich hiervan bewust. Het oordeelde in onze eerste klimaatzaak tegen Shell dat Shells voorgenomen investeringen in nieuwe olie en gasvelden ‘op gespannen voet’ kunnen staan met het akkoord van Parijs. Dat was geen vrijblijvende opmerking maar een duidelijke waarschuwing. De tweede rechtszaak bouwt daarop voort. Milieudefensie vraagt de rechter om die spanning niet alleen te erkennen, maar er ook consequenties aan te verbinden. Want als nieuwe fossiele projecten onverenigbaar zijn met de klimaatdoelen, dan moet de conclusie zijn: ze mogen er simpelweg niet meer komen.

Dat is waar onze eis om draait. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het noodzakelijk is. Zolang bedrijven als Shell blijven investeren in nieuwe velden, zitten we vast aan een fossiele toekomst die we ons gewoon niet kunnen veroorloven.