Procedeerclubs

Het is natuurlijk mooi en hartverwarmend dat u opkomt voor allerlei belangen. Dat is op zichzelf onvoldoende. Om iets in de pap te brokkelen te hebben, zult u ‘belanghebbende’ moeten zijn.

U heeft mijn columns over de Wob gelezen, u heeft alle denkbare stukken opgevraagd en u heeft vergelijkbare casus op internet opgezocht (bijvoorbeeld op www.rechtspraak.nl). U bent er van overtuigd dat het dossier panklaar is en gaat op zoek naar een juridische ingang.

In een van mijn volgende columns zal ik ingaan op het openen van juridische deuren. Laten we er nu even vanuit gaan, dat er een juridische deur openstaat. Er is bijvoorbeeld sprake van een omgevingsvergunningenprocedure, waarin u zienswijzen kunt indienen.

Maak dan eerst een pas op de plaats. Want het is natuurlijk mooi en hartverwarmend dat u opkomt voor allerlei belangen. Dat is op zichzelf onvoldoende. Om iets in de pap te brokkelen te hebben, zult u ‘belanghebbende’ moeten zijn.

Wat is uw rechtstreeks betrokken, concrete belang? Bij de omgevingsvergunning van uw buurman, die op zijn perceel toevalligerwijs een kolencentrale exploiteert, bent u vanzelfsprekend direct belanghebbende. Maar vaker ligt het belang net iets verder weg of maakt u zich druk over een wat minder makkelijk aanwijsbaar belang, zoals ‘de gezondheid van mens en milieu’.

Over verderweg gelegen belangen, zal ik een andere keer schrijven. Laten we het nu uitgaan van bijvoorbeeld ‘de gezondheid van mens en milieu’. Als u daarvoor wilt opkomen, is er eigenlijk maar één manier: zorg dat u optreedt namens een club. Dat kan een rechtspersoon zijn, zoals een stichting of een vereniging, maar ook zijn situaties denkbaar waarin een entiteit zonder rechtspersoonlijkheid tot de procedure wordt toegelaten, zoals een werkgroep. De figuur is dus niet doorslaggevend. Wel is doorslaggevend dat u kunt verwijzen naar statuten of een reglement, dat er enige mate van organisatie is (bijvoorbeeld met een bestuur) en – bovenal- dat het u niet alleen ‘om procederen te doen is’.

In 2008 leken milieuorganisaties te schrikken van twee uitspraken van de Raad van State, betreffende Recycling Netwerk en de Stichting Openbare Ruimte. Zij werden niet-ontvankelijk verklaard. De eerste verricht diverse activiteiten namens milieuorganisaties, maar was zelf geen rechtspersoon met statuten, bestuur enz. De tweede was wel een rechtspersoon, maar verrichtte, naast het procederen vanaf de spreekwoordelijke Amsterdamse zolderkamer, geen feitelijke activiteiten.

Al snel bleek de soep echter niet zo heet gegeten te worden. Eigenlijk was er zelfs misschien wel helemaal niets nieuws onder de zon. Zowel voor als na 2008 gaat het erom, dat men als club kan verwijzen naar een doelstelling en feitelijke activiteiten die meer inhouden dan procederen. Rechtspersoonlijkheid? Pluspunten. Statuten? Pluspunten. De drempel is niet hoog, maar let even op dat u niet struikelt.