Een beter milieu begint bij onszelf. We kunnen kiezen om kleding aan een waslijn te drogen. We kunnen minder vlees eten. We kunnen een zuinige auto kopen of het openbaar vervoer nemen. Toch wordt de vrijheid van de milieubewuste consument in grote mate beperkt door de logica van het vrijemarktdenken.
Er wordt vaak beweerd dat de markt biedt wat de consument vraagt. In realiteit wordt veel technologie ongevraagd door onze strot geramd. Een mooi voorbeeld is de razendsnelle opmars van airco in Europese voertuigen.
In 1998 had 28 procent van alle nieuwe personenauto’s in Europa airco aan boord. In 2003 was dat gestegen tot 70 procent en vandaag is vrijwel elk in Europa verkocht automodel standaard uitgerust met airco. Omdat de levensduur van een auto beperkt is, was in 2010 al 70 procent van het totale wagenpark in Europa voorzien van airco, en in 2020 zal dat 95 procent zijn. In ongeveer 20 jaar is klimaatregeling geëvolueerd van een dure optie naar een algemene standaard, zelfs in de kleinste en goedkoopste auto’s.
Nochtans zijn de negatieve gevolgen voor het milieu dramatisch. Onderzoek heeft aangetoond dat airco, over het hele jaar bekeken, de uitstoot van broeikasgassen door het Europese personenwagenpark met 10 procent doet stijgen (het cijfer voor 2010). Dat is enerzijds het gevolg van een 20 tot 40 procent hoger brandstofverbruik tijdens het gebruik van de airco, en anderzijds van de constante emissies afkomstig van de koelmiddelen. Airco heeft daarmee zowat twintig jaar vooruitgang in energie-efficiënte motoren weggevaagd.
Waarom is airco een standaard geworden op een continent waar ’s zomers niet zelden de verwarming aangaat? Omdat het standaard inbouwen van de technologie voor autofabrikanten financieel voordelig is. Als een automodel zowel in de VS, Japan als Europa wordt verkocht, dan kan de fabrikant besparen door de technologie meteen in alle voertuigen in te bouwen: in Japan en de VS, waar de zomers veel warmer zijn, is airco namelijk al langer een standaard.
De airco niet gebruiken, lost niet veel op: het heeft geen invloed op de emissies van de koelmiddelen, en de systemen verbruiken ook brandstof als ze niet worden gebruikt. Uitwijken naar het openbaar vervoer is straks ook al geen optie meer. Alle nieuwe trams, bussen en treinen zijn uitgerust met airco.
