“Waarom sta ik in de rij voor de Voedselbank, terwijl Amsterdam vol staat met eetbare wilde planten, vruchten en paddenstoelen?” Dat vroeg Mark Janssen zich af. Hij richtte de sociale onderneming Eigen Krachtvoer op, voor maaltijden, workshops en excursies.
Aan het eind van een doordeweekse ochtend varen de schippers van de Noorderzon en De Fenix met tien excursiegangers aan boord over de Amsterdamse grachten de Amstel op. “De stank en het lawaai van de benzinemotor vind ik wel wat hebben”, zegt een van de passagiers op de Noorderzon. De Fenix glijdt daarentegen stilletjes over het water. “Die elektrische motor hebben we met subsidie kunnen kopen”, vertelt schipper Mark Janssen. Hij is vandaag de gids op deze wildplukexcursie, namens Eigen Krachtvoer, waarvan hij 13 jaar geleden een van de mede-oprichters was.
“Ik was als zzp’er financieel aan de grond geraakt, vertikte het om een uitkering aan te vragen en werd klant bij de Voedselbank. Al snel bedacht ik: we kunnen ook zelf voedsel plukken in plaats van onze hand op te houden.” Mark had al de nodige ervaring met paddenstoelen plukken. Samen met Dieuw van ’t Spijker, die alles van wilde planten weet, besloot hij Eigen Krachtvoer op te richten: voor en door klanten van de Voedsel bank. Het werd al snel een succes. “Ook omdat het heerlijk is samen de natuur in te gaan.”
Mensen ontmoeten
Met groepjes klanten van de Voedselbank gingen ze wildplukken en maaltijden koken met de oogst. “Regelmatig bleef er dan wat over. Daar is een nieuwe tak van sport uit voortgekomen: het conserveren, samen met wat er over is bij de Voedselbank.” De vrijwilligers, al dan niet klanten en voormalige klanten van de Voedselbank, maken bij Eigen Kracht voer bijvoorbeeld soep, ketchup, of tomatenpuree van overgebleven tomaten. Wekelijks organiseert Eigen Krachtvoer nu wildplukexcursies (aangevuld met wat er lokaal geteeld en geoogst wordt), driegangendiners in het restaurant in de Amsterdamse Pijp, workshops voedsel conserveren en teamuitjes. Voor een bredere doelgroep dan alleen klanten bij de Voedselbank.
Een van de deelnemers op de Noorderzon is Maria uit Sint-Petersburg, die 5 jaar geleden voor haar studie naar Amsterdam kwam (“Ik wil nu niet terug naar Rusland, hopelijk in de toekomst”). Ze weet van huis uit dat je paddenstoelen kunt plukken, maar wil er graag meer over weten. Bovendien wil ze mensen ontmoeten om haar Nederlands te verbeteren én om naar buiten te gaan, weg van haar beeldschermbaan.
De bootjes meren bij Diemen aan bij een wildplukbosje van druiven en appel en peren bomen. Er zijn nu vooral minipeertjes te vinden, de druiven zijn al grotendeels door anderen geoogst. “Ik heb daar vorige jaren wijn van gemaakt”, vertelt Mark. “Die was niet te zuipen, maar wel een prima basis om brandewijn van te stoken.” De minipeertjes kunnen mooi op die brandewijn gezet worden. We vinden ook wat wilde champignons. “Die herken je aan de roze lamellen aan de onderkant”, legt Mark uit. Verder bestaat de oogst uit rozenbottels, die massaal langs de kaderand groeien, en kruiden geoogst bij zorgboerderij Klarenbeek aan de Amstel. Na afloop van de excursie wisselt Maria telefoonnummers uit met de andere deelnemers voor een gezamenlijk volgend uitje.
Gansvocaat
’s Avonds in de keuken van Huis van de Wijk De Pijp is het een komen en gaan van bewoners die een afhaalmaaltijd in papieren tas komen halen, kokende vrijwilligers en gasten die aanschuiven voor het driegangendiner van Eigen Krachtvoer. De wildplukoogst van de Amsteltocht van vandaag wordt verwerkt tijdens een van de workshops. Mark vertelt dat Eigen Krachtvoer inmiddels wat gestructureerder werkt dan in het verleden. Het menu wordt van tevoren op de website gezet, zodat gasten meer weten wat ze kunnen verwachten. Nu de doelgroep breder is geworden dan klanten van de Voedselbank, is iedereen met een minimuminkomen welkom en kunnen ook ‘rijkere’ mensen meedoen – alleen betalen zij wat meer. Amsterdammers met een Stadspas betalen 5 of 6 euro, anderen 20 euro. “Heel leuk, die vermenging van mensen.”
‘Rijkere’ mensen mogen ook meedoen, alleen betalen zij wat meer
“Ik wil graag dingen uitproberen die ik nog niet ken”, zegt buurtbewoner Doortje, ze kwam een folder over dit diner tegen en besloot zich samen met haar huisgenoot Myrthe op te geven voor het diner. Chefkok Anne Groen verwelkomt de eters en geeft uitleg over het diner. Het begint met wortelpompoensoep met kikkererwten en geroosterd weegbreezaad, gevolgd door het hoofdgerecht van gevulde conchiglioni met zevenblad, ricotta, gefrituurde salie en hondsdraf. Als nagerecht galette met membrillo (kweepeerpasta), kaas, mirabellen, goudsbloem, kaasjeskruid en watermunt. De mirabellen en kweeperen komen van een buurtbewoner, de kok heeft de bloemen en wilde kruiden geoogst.
Als klap op de vuurpijl serveert Mark er wat ‘gansvocaat’ bij. Die heeft hij gemaakt met zelf gestookte brandewijn en geraapte ganzeneieren. In het voorjaar mag hij die met een vergunning rapen, om zo de overbevolking van wilde ganzen rond Amsterdam te beperken. “Als er ergens te veel van is, wordt er in alle culturen van gegeten”, zegt hij. Zo ook van de Amerikaanse rivierkreeft, een invasieve exoot die de inheemse flora en fauna bedreigt. “Die vangen we om bisque van te maken voor ons benefiet diner in november.” Doortje en haar tafelgenoten noteren het vast in hun elektronische agenda’s.
Gevulde pastaschelpjes
500 g gedroogde conchiglie / 1 ui / 3 tenen knoflook / 800 g tomatensaus / 2 laurierblaadjes / 60 ml olijfolie / 100 ml zonnebloemolie / 500 g ricotta / 40 g geconfijte citroen / 60 g witbrood / 2 tl tomatenpuree / olijven / ¼ tl chilivlokken / 200 g parmezaanse kaas / peper / zout
Wild te plukken: 500 g jong zevenblad / 12 st hondsdrafblad + steeltje / handje wilde raket (of rucola)
Serveer de conchiglie op een bedje van saus, garneer met gefrituurde hondsdraf en een plukje wilde raket. Kijk hier voor het volledige recept.
