In Actie als burgerwetenschapper: Lissy Betonvil

Met een schepnetje, smartphone en AI onderzoekt biologiestudent Lissy hoe burgers kunnen helpen de waterkwaliteit in Nederlandse sloten te monitoren.

“Voor mijn opleiding aan de HAS Green Academy onderzoek ik met een groep studenten de wateren in Den Bosch, voor Waterschap Aa en Maas. Dat doen we via Waterdiertjes.nl, een citizen science-platform waarvoor burgers met een schepnetje, witte bak en smartphone waterdiertjes vangen om de waterkwaliteit van sloten, vijvers en beken in kaart te brengen. Op basis van de soorten wordt een rapportcijfer berekend: sommige soorten overleven alleen in schoon water, andere doen het juist goed in water van slechte kwaliteit. Dus als je weet wat er leeft, zegt dat al veel. De waterkwaliteit in Den Bosch is eigenlijk beter dan ik had verwacht. In één schep slootwater kom je al zoveel leven tegen: duikerwantsen, bootsman netjes, kokerjuffers. Laatst hadden we zo veel watervlooien dat ons hele bakje rood kleurde.”

AI-tool

“We testen de beeldherkennings-AI van de Waterdiertjes-app: je maakt een foto van een beestje en de app zegt dan wat het waarschijnlijk is. Het is best lastig om waterdiertjes te herkennen: er zijn zoveel soorten! Maar met beeld herkenning krijg je een steuntje in de rug en kun je ook zeldzame soorten herkennen. Vaak gaat dat prima, maar soms wordt een foto niet goed herkend. Zeker de heel kleine soorten zijn lastig te fotograferen. Alle foto’s gaan daarom naar Waarneming.nl, een databank met miljoenen burgerwaarnemingen, die inzicht geven in hoe het met de natuur gaat. Onze foto’s worden extra gecontroleerd door ‘validatoren’, mensen met veel kennis van bepaalde soorten. Dat zijn vooral vrijwilligers.”

Aanvulling op professionele metingen

“Ik denk dat dit soort burgerwetenschap heel belangrijk is. Niet alleen krijgen mensen zelf een beter beeld van de waterkwaliteit in hun omgeving, maar het levert ook nieuwe kennis op over plekken die niet door professionals gemonitord worden. Zo meten de waterschappen de waterkwaliteit niet jaarlijks en ook niet overal. Waterschappers hopen dat de data van Waterdiertjes.nl een aanvulling kunnen zijn op hun eigen metingen. Maar dan moet die informatie wel betrouwbaar zijn. Ik vind het fijn om daar als student aan bij te dragen.”