Hoe zat het ookalweer met CETA, dat handelsverdrag waar tal van activisten zich al jaren tegen verzetten? Het gaat er nu om spannen: als de Eerste Kamer tegenstemt, is het verdrag in principe van tafel. Een opfrisser voor wie het spoor wat bijster raakte.
Mei 2009 – Begin onderhandelingen
De Europese Unie en Canada onderhandelen oevr een nieuw handelsverdrag, het Comprehensive and Economic Trade Agreement (CETA). Doel: obstakels voor de onderlinge handel wegnemen. In CETA staan onder meer afspraken over afschaffing of verlaging van douanerechten en het gelijktrekken van standaarden voor bijvoorbeeld autotests en voedselproducten.
Oktober 2013 – Akkoord op hoofdlijnen
Hersft 2014 – Start campagne
Het akkoord wordt in september 2014 formeel vastgesteld. Milieudefensie start, samen met FNV en Foodwatch, een campagne tegen zowel CETA als TTIP – het beoogde handelsverdrag met de Verenigde Staten. Onder meer Greenpeace, CNV en de Consumentenbond sluiten zich later aan.
De campagne richt zich op het Investment Court System (ICS). Dat investeringshof biedt buitenlandse bedrijven de mogelijkheid om buiten de nationale rechter om een schadeclaim in te dienen wanneer een overheidsbesluit nadelig uitpakt voor hun investering. Als een land wetgeving invoert die activiteiten als gas- of kolenwinning beperkt bijvoorbeeld. goed klimaatbeleid wordt zo vertraagd. Ook dierenwelzijn is een zorg. Goedkoop vlees uit Canada – waar de regels minder streng zijn – betekent oneerlijke concurrentie voor Europese boeren.
Oktober 2016 – Ondertekning EU-regeringen
Op 30 oktober 2016 zetten EU-president Tusk, Commissievoorziter Juncker en de Canadese premier Trudeau hun handtekening onder CETA, met instemming van alle EU-regeringen. Vanwege de gevoeligheid van CETA willen EU-lidstaten dat ook hun nationale parlementen het verdrag goedkeuren. Later bevestigt het Europese Hof dat ratificatie inderdaad nodig is.
Februari 2017 – Goedkeuring Europees Parlement
In februari 2017 stemt het Europees Parlement voor CETA (408 stemmen voor, 254 tegen). Een deel van de afspraken gaat in september 2017 in werking. Alleen het hoofdstuk over het investeringshof ICS is nog niet van kracht; daarvoor moeten alle 27 EU-lidstaten hun goedkeuring verlenen.
Voorjaar 2020 – Stemming in Eerste en Tweede Kamer
Via de Milieudefensiewebsite wijstoppenceta.nl kunnen bezorgde burgers politieke partijen oproepen om tegen te stemmen. In totaal worden er bijna 50.000 mails verstuurd. Voor de Tweede Kamer bijna met succes: uiteindelijk stemden op 18 februari 2020 alleen de regeringspartijen voor (72 voor, 69 tegen). Nu moet het verdrag nog door de Eerste Kamer, waar de regeringspartijen in de minderheid zijn (32 van de 78 zetels). Deze stemming vindt op z’n vroegst in mei plaats. Via wijstoppenceta.nl kan iedereen nu ook de Eerste Kamerleden oproepen om tegen te stemmen. Ook in andere landen klinken kritische geluiden over CETA. In Frankrijk zijn vooral boeren fel tegen, vanwege de oneerlijke concurrentie. In Italië bestaan grote zorgen over de bescherming van streekproducten. In Duitsland zijn honderdduizenden mensen de straat op gegaan. Gezien de verschillende politieke systemen is het lastig te voorspellen of en welke landen daadwerkelijk tegen gaan stemmen.