De Goldman Environmental Prize is dé prijs voor grassroots milieuactivisten. De prijs wordt sinds 1990 elk jaar op de Dag van de Aarde uitgereikt aan zes mensen. Zij krijgen internationale erkenning, een geldbedrag en een bronzen beeld voor hun inspanningen en opofferingen voor een wereld die groener en rechtvaardiger is. De geschiedenis van de prijs weerspiegelt een wereldwijde, niet aflatende strijd – en successen. Dit is de winnaar voor Europa:
Uros Macerl
Boer en voorzitter van Eko Krog
Vocht tot aan de Europese Commissie tegen een cementfabriek die afval en petcoke bijstookt
Trbovlje is een stadje in een vallei in centraal Slovenië. Zware industrie legt al sinds de Eerste Wereldoorlog een deken van kolenstof over de vallei. Fruitbomen en wijngaarden kwijnden weg, wilde dieren vluchtten. Kanker, miskramen en doodgeboortes kwamen veel vaker voor dan in de rest van het land. Uros Macerl (48) nam de boerderij van zijn ouders in Trbovlje over toen hij 23 was en besloot schapen te gaan fokken. Het telen van fruit behoorde niet langer tot de mogelijkheden.
Lafarge Cement
De afgelopen jaren stimuleerde de Europese Unie het gebruik van zogenaamd schonere ‘alternatieve brandstoffen’ in plaats van kolen, waaronder gevaarlijk afval, verfverdunner en oude banden. In 2002 nam de Franse multinational Lafarge Cement een 130 jaar oude cementoven over in Trbovlje. De bijstook bestond uit afval en petroleum coke (petcoke), een bijproduct van olieraffinage en vervuilender dan kolen.
Macerl verzamelde data die aantoonden dat de uitstoot van gevaarlijke stoffen sinds de overname door Lafarge dramatisch was toegenomen. Als burgemeester van zijn dorp presenteerde hij in 2004 de bevindingen aan de overkoepelende gemeente. Zonder resultaat; de werkgelegenheid kreeg prioriteit over luchtkwaliteit. In 2009 diende Lafarge een nieuwe aanvraag in voor bijstook. Macerl’s boerderij viel bij toeval in de ‘invloedszone’ van 500 meter rond de hoofdschoorsteen. Alleen bewoners in die zone konden zich tegen de vergunning uitspreken. Met Eko Krog, een plaatselijke milieuorganisatie, vocht Macerl Lafarge’s vergunning aan – zonder resultaat. In 2010 diende hij een petitie in bij de Europese Commissie, omdat Lafarge en Slovenië er niet in slaagden de cementfabriek te laten voldoen aan de Europese uitstootnormen.
In 2015 legde het European Commission Inspectorate de bedrijfsvoering van Lafarge stil. In Trbovlje zijn verbeteringen in het milieu al merkbaar. Sparren groeien weer in de kale bossen en de luchtkwaliteit is sterk verbeterd. Maar Lafarge geeft niet op en blijft vergunningen aanvragen. Nu meer dan ooit, zegt Macerl, hebben we banen nodig die de economie helpen en het milieu beschermen.
